Nhưng đàn ông trong làng tin là bà không sinh nở được nên không ai đến hỏi bà làm vợ nữa. Nhưng rồi một lần, tôi hỏi Cô: - canh làm gì hở Cô? - canh giữ các cháu, chứ còn làm gì nữa - o tôi nói. Có thể canh tôi quên bẵng câu hỏi của tôi. Bà là người họ hàng xa bên nội nhà tôi. Thế mà không mấy khi thấy bà buồn. Bà nhớ tên từng đứa một, và còn biết rõ đứa nào hay đái dầm, đứa nào hay khóc thét và đứa nào hay nhè.
Lưng bà hơi còng xuống, xéo vải trên lưng càng làm cho dáng đi của bà còng hơn. Chẳng lẽ lớn lên, tôi cũng đi giữ các cháu như o để làm người? Tôi muốn tra cứu canh nhưng vì thấy thương bà, nên lại thôi.
Bà không ăn nhiều, chỉ luôn tay gắp cho anh em tôi những thức ăn ngon dành riêng cho bà. Trẻ em trong làng, hễ thấy bà là chạy theo chào hỏi.
Tôi còn nhớ, dường như trong lúc kêu khóc trên nấm mộ của bà cùng với những đứa trẻ khác, tôi đã gào lên cái câu hỏi mà có lần tôi đã hỏi bà: - Làm người là thế nào hở o? Cũng có thể là trí nhớ của tôi không được rõ ràng cho lắm. Hai mẹ con ở với nhau, mẹ bà chết thật, bà ở một mình cho đến già.
Tôi đã hỏi mẹ tôi là bà canh đi đâu. Trong làng có ai sinh nở gọi bà, bà đến ngay. Khi thấy chẳng thể sống đơn côi được mãi, bà đi giữ con cho hầu hết các gia đình trong làng. - Cô lớn thế mà o không làm người à? - Cái thằng chỉ nói dại! Tôi cụt hứng, không hỏi nữa.
Tôi nghe một cách say sưa, và quên đi câu hỏi của mình chưa được Cô trả lời. Lá tre khô rơi xuống mái tóc bạc trắng của bà, rơi xuống cái xéo vải màu nâu cũ kỹ của bà. Bà bỏ nhà chồng về ở với mẹ. Bà già lắm rồi.
- Lớn lên cháu sẽ làm người - o tôi nói, âu yếm. Giữ các cháu là làm người. Gác tôi cũng không nhắc lại nữa. Lớn lên, cháu sẽ tự giải đáp lấy. Mỗi lần như vậy, tôi lại tìm thêm một cách trả lời cho mình.
Hai hào có thể mua được một gói kẹo ngọt, hoặc mười cái pháo hoa thăng thiên. Lúc ấy, bà còn tuổi thanh niên. Hôm ấy, cha mẹ tôi làm một bữa ăn tiễn Cô.
Tôi không ngờ, chỉ mấy hôm sau, bà khuất ở một gia đình cuối làng, nơi có một đứa trẻ nít mới ra đời được mấy ngày. Giọng ru của bà thật ấm dịu, ngọt ngào. Truyện ngắn của Nguyễn Trọng Tạo. Chúng tôi khóc to khi người lớn đặt cỗ ván bà xuống huyệt. - Con chó con của o, lớn lên như một nàng công chúa nhé! - Bà nói - Còn cậu hoàng tử này đừng hỏi Cô nhiều như thế nữa.
Lâu lắm, tôi mới biết bà không phải chị ruột bố. Bà đi về phía cuối làng. Có một dạo, tôi bỗng thấy vắng bà trong nhà. Canh tôi nói vậy, tức là canh đang làm người. Tết nào tôi cũng được bà mừng tuổi bằng tờ bạc hai hào mới toanh.
Trẻ em trong làng đi đưa đám bà đông nghịt. - Canh ơi, lớn lên cháu làm gì? - tôi hỏi bà canh đang ru đứa em nhỏ của tôi trên võng. Bà lấy chồng được năm năm thì người chồng bảo bà không có con, đòi lấy vợ hai. Nhiều người phải lòng bà. Bà sống với con nít như vậy, dễ đến mấy chục năm rồi. Mà làm sao không thương bà được. Miệng không còn chiếc răng nào.
Cái cối giã trầu bằng đồng của bà lấm chấm những vết vôi trắng, còn cái chìa của nó có ba răng thì cũng đã mòn tù. Và trẻ thơ trong làng đều gọi bà là canh. Tôi cứ đinh ninh bà là chị ruột bố tôi. Hồi còn con gái, bà có nhan sắc. Mẹ tôi nói, bà sang làng bên, giữ con cho một người cháu gái lấy chồng ở bên đó.
Có thể Cô tôi không giải thích cho tôi được. Đến đường cái lớn, bà mới trao lại em gái cho mẹ tôi. Tôi tin điều ấy, vì cho tới lúc trưởng thành rồi nhiều lúc ngồi ngẫm, câu hỏi ấy lại vang lên trong đầu “làm người là thế nào?”.
Khi đứa em gái tôi đã cứng cáp, canh tôi sửa soạn quần áo bỏ vào chiếc xéo vải. Chắc trước kia bà cũng giữ tôi như hiện giờ bà giữ em gái tôi. Dạo ấy, mẹ tôi chưa sinh em gái. - Làm người là thế nào hở Cô? Thế còn nhỏ, cháu không phải là người à? - Tôi lại hỏi.
Khi rời đứa cháu này để đến với đứa cháu khác, bà thường mang trên vai một cái xéo vải, trong đó đựng mấy bộ quần áo, cái hộp đồng đựng cau trầu. Thời kì như gió cuốn thổi qua trí tưởng con người, làm bào mòn trí nhớ. Có những câu hỏi như thế đấy, nó mãi mãi dành riêng cho con người trên trái đất.
Có nhẽ mãi mãi, cho đến khi nhắm mắt nhắm mũi tôi còn phải đi tìm lời giải đáp cho câu hỏi tuổi thơ tôi. O không thể giải đáp thay cho cháu được.
Nhưng đầu óc tôi bởi thế mà âm âm i i như có tiếng cối xay suốt buổi. Bà đã giữ em cho bố mẹ tôi đi làm đồng.
Cô tôi không đáp tôi mà bà vỗ vỗ vào chăn lót nó, ru cháu. Đứa em gái của tôi lại khóc. Nhưng không hiểu sao tôi cứ đinh ninh là mình đã gào lên như vậy trước nấm mồ bà o, nấm mồ của con người mà tôi chẳng thể nào quên được. Khi tiễn bà đi, tôi mang hộ bà cái xéo vải ra ngõ, còn bà thì bế đứa em gái của tôi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét