Làm mới Nghịch lý bảo tàng

Ảnh minh họa/internet Nếu đưa ra so sánh, bảo tồn Dân tộc học so với những bảo tàng khác người ta chỉ thấy một ưu thế lớn nhất: Số lần mở cửa. Nếu những đợt trưng bày tại bảo tồn Lịch sử và bảo tàng Mỹ thuật được tổ chức theo chu kỳ khoảng... 3 tháng/lần thì gần như tuyệt đối, bảo tồn Dân tộc học lại luôn kín khách vào mỗi ngày thứ Bảy, Chủ nhật trong năm. Ở những ngày cuối tuần ấy, một cách một mực, các diễn xướng dân gian như ca trù, rối nước, cồng chiêng, được tổ chức trình diễn để góp vui cho du khách. Phải chăng, sự chủ động đi tìm... Người xem đã đưa đến cho bảo tàng lượng khách trong nước và quốc tế khá lớn thay vì những bảo tồn giàu truyền thống nhưng lại ít có điều kiện "khoe" bộ sưu tập của mình? Nếu theo cách nghĩ ấy, người ta sẽ lại càng xót xa hơn về trường hợp của bảo tồn Hà Nội khánh thành 3 năm nay vẫn trong cảnh quạnh và được lý giải chỉ bằng lý do thiếu hiện vật trưng bày. Hơn một năm trước, bảo tồn nữ giới Việt Nam "đứng" ở vị trí đẹp trên phố Lý Thường Kiệt, nhưng cũng quạnh quẽ chẳng kém bảo tàng Hà Nội. Song thời gian gần đây, người ta ngỡ ngàng trước sự bóc của địa chỉ này. "Đây có nhẽ là bảo tàng độc nhất và đáng nhớ nhất bạn sẽ được xem" - Lời chia sẻ của một độc giả trên trang web TripAdvisor về bảo tàng nữ giới. Quang cảnh của bảo tàng đã được các kiến trúc sư nước ngoài và các chuyên gia Việt Nam "làm mới" cả nội dung và hình thức. Với 3 nội dung trưng bày: Phụ nữ trong gia đình (hôn nhân, sinh đẻ, cuộc sống gia đình), nữ giới trong lịch sử, Thời trang nữ, cùng hơn 1.000 hiện vật ở hệ thống trưng bày luôn, thực thụ "biết nói" và có thể "giao lưu" với du khách. Có thể khẳng định, để khẩn hoang hiệu quả công năng, mỗi bảo tàng phải làm tốt chức năng phục vụ, giới thiệu văn hóa đặc thù của riêng mình. Việc phát triển và duy trì các bảo tồn bấy lâu vẫn tốn một khoản kinh phí không nhỏ, thế nhưng những bảo tàng vận hành được chức năng này chỉ đếm trên đầu ngón tay. Trộm nghĩ, bên cạnh hoạt động cuộn khách, bảo tàng cũng không được quên chức năng giáo dục của mình. Cần phải có chiến lược bắt tay với các nhà giáo dục để họ thấy rằng, bảo tồn là một công cụ để giảng dạy rất hăng hái. Bảo tồn phải đề xuất ý tưởng với ngành Giáo dục, tổ chức lồng ghép chương trình tham quan, vui chơi, giải trí với học tập cho học sinh. Các nhân viên bảo tàng cũng tham dự vào chương trình giáo dục đó. Vì thế, cán bộ bảo tàng ngoài chuyên môn cũng cần có phương pháp sư phạm để có thể kết hợp các chương trình giáo dục. Đừng để bảo tồn bị quên lãng, hoang vắng trong sự phung phá với số tiền không phải là nhỏ. Đăng Huyền