Vệ tinh làm thay đổi chiến thuật ngụy trang quân sự ra sao?

Sự phát triển kỹ thuật thu phát dữ liệu do thám ảnh bằng vệ tinh dân sự khiến chính phủ các nước trên thế giới phải coi xét lại cách bảo vệ các đích quân sự. Bài viết này đánh giá hiệu quả của các biện pháp ngụy trang, nghi binh và kiểm duyệt. Dùng lán che các dụng cụ chuyên chở- nâng- phóng tên lửa để đối phương chẳng thể dễ dàng nhận biết, do đó khó có thể xác định tính năng của khẩu đội. Trong những năm gần đây, việc phá hoang dữ liệu ảnh chụp từ vệ tinh đã phát triển nhanh các chương trình phần mềm như Google Earth và ArcGIS cùng sự ra đời của các công ty vệ tinh dân sự tạo cho các cá nhân chủ nghĩa, tổ chức và chính phủ khả năng truy cập và khai thác dữ liệu ảnh chụp từ vệ tinh ở mức độ chưa từng thấy. Tầm với càng ngày càng mở rộng của các hãng cung cấp dữ liệu ảnh chụp từ vệ tinh dân sự cũng giúp cho việc phân tách so sánh ảnh chụp ở các thời điểm khác nhau, qua đó có thể đánh giá chính xác hơn tin tình báo từ nguồn công khai về một địa điểm khăng khăng. Điều này đã mở ra khả năng thu thập và phân tích dữ liệu ảnh chụp từ vệ tinh và các công cụ trên không khác cho nhiều người dùng tin, không chỉ trong quân đội và cơ quan tình báo như cách đây 20 năm khi họ là những thành phần độc nhất vô nhị có khả năng truy cập những dữ liệu đó. Song song, bản thân các chính phủ và các lực lượng vũ trang cũng đang luôn tìm cách mở mang và nâng cao khả năng thu thập dữ liệu ảnh chụp từ vệ tinh. Cố nhiên, phản ứng của các nước trên thế giới trước sự phát triển việc cung cấp dữ liệu ảnh chụp từ vệ tinh là tìm cách hạn chế hay kiểm soát quờ quạng những gì có thể nhìn thấy bên trong biên thuỳ của họ. Để bảo vệ thông tin can hệ đến các khả năng quân sự, các vị trí triển khai lực lượng hay chức năng của các cơ sở xung yếu, họ đã ứng dụng các biện pháp giấu và tạo giả, trong đó nhiều biện pháp không nhất mực nhằm chống các xenxơ thám thính ảnh mà đốn nhằm chống hành động tấn công hoặc những tác nhân gây hại của môi trường bên ngoài. Giấu và nghi binh (tạo giả) là những biện pháp phổ quát trong chiến tranh đương đại. Mục đích căn bản của những biện pháp đó là không để cho kẻ địch thu thập được những thông tin tình báo xác thực, đầy đủ về ý đồ, khả năng và cơ cấu lực lượng. Việc ngăn chặn kẻ địch thu thập những thông tin đó thường đóng vai trò quan trọng trong chiến thắng hay thất bại của các hoạt động đấu tranh. Các hệ thống và phương pháp thu thập tình báo phát triển bao nhiêu thì các biện pháp nhăn chặn và xí gạt phát triển bấy nhiêu. Nói chung các biện pháp ngăn chặn và đánh lừa có thể được xếp vào loại biện pháp ngụy trang hay kiểm duyệt, tuy cũng có những biện pháp hoàn toàn được gọi là đánh lừa. Biện pháp ngụy trang nhằm che giấu một hệ thống hay cơ sở nào đó, không để cho người bên ngoài có thể quan sát, thu thập thông tin chuẩn xác những gì chứa đựng bên trong hay mục đích của cơ sở đó. Biện pháp đánh lừa (nghi binh, tạo giả) nhằm làm cho đối phương không thể xác định vững chắc một vị trí nào đó hoặc vấn sự chú ý vào những vị trí khác ít quan trọng hơn. Biện pháp kiểm duyệt cốt nhằm ngăn chặn sự tiết lậu thông tin ngay từ nguồn cung cấp- như các hãng cung cấp dữ liệu ảnh dân sự. Biện pháp này có thể có tác dụng đáng kể trong việc loại trừ khả năng rút ra những thông báo hữu ích từ một dữ liệu ảnh chụp từ trên không nào đó. Biện pháp ngụy trang (giấu) Các phương pháp ngụy trang nhằm giấu bản tính của các hệ thống và các vị trí hoặc giấu một loại hoạt động nào đó. Các tổ chức quân sự thường chú trọng những biện pháp chống các xenxơ trinh sát có độ phân giải cao, do đó cũng có thể vô hiệu hóa các hệ thống chụp ảnh dân sự. Việc nhận biết một loại vũ khí nào đó trong dữ liệu thám thính ảnh chụp từ trên không dựa vào một số đặc điểm của các bộ phận hợp thành của hệ thống, bao gồm cả chiều dài, cấu hình khai triển hay các hệ thống can hệ. Nhiều họ hệ khí giới khác nhau có những bộ phận hợp thành giống nhau nên rất khó phân biệt. Bằng cách giấu bản thân các bộ phận hợp thành hoặc làm cho chúng trở nên khó phân biệt, người ta có thể giấu tính năng của hệ thống. Thành thử, điều này rất quan yếu đối với những tính hạnh trong quá trình vạch kế hoạch tác chiến. Có thể lấy một thí dụ tiêu biểu về việc áp dụng biện pháp che giấu ở Trung Quốc. Trong khoảng thời kì từ năm 1991 đến 2004, Trung Quốc đã mua 40 khẩu đội tên lửa đất-đối-không S-300. Đơn đặt hàng ban sơ là hoả tiễn S-300 PMU-1 và S-300 PMU-2 tiên tiến hơn. Ba kiểu S-300 P mà Trung Quốc đã mua có các bộ phận hợp thành khác nhau và tính năng khác nhau. Muốn đánh giá xác thực khả năng phòng không của Trung Quốc thì phải nhận biết sự dị biệt giữa ba kiểu hoả tiễn, chính yếu căn cứ vào chiều dài của dụng cụ vận tải- nâng- phóng (TEL) hoả tiễn hay loại rađa kèm theo tên lửa. Điều này giúp cho việc nhận biết kiểu hoả tiễn nào được khai triển ở địa điểm nào. Nếu không nhận biết xác thực các hệ thống đã khai triển thì có thể đánh giá sai tính năng của hệ thống và khả năng của mạng phòng không. Chả hạn, xác định nhầm một khẩu đội S-300 PMU-2 là S-300 PMU thì sẽ đánh giá thấp tầm bắn của khẩu đội. Ở một số vị trí triển khai hoả tiễn S-300 P đã chuẩn bị, Trung Quốc Sử dụng lán che các TEL. Những cấu trúc đơn giản này có tác dụng làm cho đối phương không thể dễ dàng nhận biết kiểu TEL bên trong, do đó khó có thân xác định tính năng của khẩu đội. Những cấu trúc này không nhất mực là biện pháp ngụy trang công khai, và có thể nhằm bảo vệ những bộ phận đắt tiền của hệ thống chống những tác nhân gây hại của môi trường. Tuy nhiên, vì TEL đã được che kín trong lán nên thường thì bên ngoài chỉ nhìn thấy thùng đựng hoả tiễn, nhưng chẳng thể cứ vào thùng đựng mà để xác định đúng bên trong là kiểu tên lửa nào. Cho nên, những cấu trúc đơn giản này có tác dụng quan trọng trong việc gây khó khăn cho đối phương trong việc đánh giá khả năng phòng không của Trung Quốc. Qua đó cũng có thể rút ra một bài học quan trọng là không nên quá dựa vào việc phân tách dữ liệu ảnh hoặc bất kỳ nguồn thông báo độc nhất nào khác để xác định một hệ khí giới nào đó. Việc phân tích tình báo chính xác, toàn diện luôn đòi hỏi phải tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, dù đó là dữ liệu, thám thính ảnh, điện tử hay điệp báo viên. (Còn tiếp) Tường Bách (theo Jane’s Intelligence Review)